حکایتی شیرین در باب حروف زائد

حکایاتی شیرین درباره حروف زائد.

🔺حروف زائد حروفی هستند که بر مصدر اضافه شده و صیغه های جدید صرفی می سازند.
مثلا صیغه “محمود” دارای سه حرف اصلی “ح-م-د”، و دو حرف زائد “م-و” است.
درباره تعداد حروف زائد، حکایات زیر را بخوانید:

🔸علامه حسن زاده آملی:

🔹حروفى كه در كلمات عرب بر اصول زياد مى ‏شود، ده حرف ‏اند و آنها را حروف زياده گويند، و مراد اين است كه حروف زياده جز آن ده حرف نباشد، نه اين كه هميشه آنها در هر كلمه‏اى يافت شوند زياده ‏اند؛ و همه حروف زياده در جمله «سألتمونيها»، يا «اليوم تنساه» جمع ‏اند.

🔸گويند: شاگردى از استادش پرسيد كه حروف زياده چيست و چنداند؟

🔹استاد در جواب گفت: «سألتمونيها»؛ (معنای جمله: آن را از من پرسیدی).

🔹شاگرد گمان برد كه پيش از آن بپرسيد و اكنون او را به جواب پيش احاله كرد؛

🔹به استاد گفت: من بجز اين بار نپرسيدم؛

🔹استاد گفت: «اليوم تنساه»؛ (معنی جمله: آن روز را فراموش کردی).

🔹شاگرد گفت: بخدا فراموش نكردم؛

🔹استاد گفت: اى گول دو بار پاسخ پرسشت را بشنيدى.

🔸و نيز آن ده حرف را اين جمله «هويت السّمان» حائز است.

🔹آورده‏ اند كه مبرد از مازنى درباره حروف زياده پرسيد،

🔹مازنى گفت:
هويت السّمان فشيّبنني‏
و قد كنت قدما هويت السّمان‏

🔹مبرد گفت: من تو را از حروف زياده مى ‏پرسم و تو براى من شعر انشاد مى‏ كنى؟!

🔹مازنى گفت: دوبار سؤالت را جواب دادم.

🔸و ديگرى نيز نيكو سروده است:

سئلت حروف الزائدات عن اسمها
فقالت و لم تبخل: “أمان و تسهيل‏”

منبع: هزار و یک کلمه، کلمه ۵۱۲، علامه حسن زاده.

بازدیدها: 1

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *