اسباب منع صرف۱((عدل))

«غیر منصرف»

اسباب منع صرف(۱) _عدل
اسباب منع صرف عواملی هستند که یک اسم را تبدیل به غیر منصرف می کنند.از اینرو به بررسی این عوامل می پردازیم.

سبب اول: «عَدل»
یکی از اسباب منع صرف «عَدل» است. عدل به معنای تغییر لفظ از صیغه اصلی خود به صیغه ای دیگر است.
عدل بر دو نوع است:

۱.عدل تحقیقی: آنست که کلمه واقعا از صیغه اصلی خود به صیغه ای دیگر تغییر یافته است. مانند کلمات «ثُلاث»و «مَثلَث» به معنای «سه تاسه تا» که از کلمه «ثَلاثَة ثَلاثَة» گرفته شده است.
یا مانند کلمه «أُخَر» که از کلمه «الآخَر» گرفته شده است.

۲.عدل تقدیری: عدل تقدیری آنست که کلمه حقیقتا و واقعا از کلمه دیگری تغییر نیافته است بلکه از آنجا که غیر از علمیت عاملی برای منع صرف این کلمه وجود ندارد نیازمند عاملی دیگر نیز می باشد تا دو عامل منع صرف آن کامل شود. از اینرو برای چنین کلمه ای اصلی فرض می کنیم که از آن بدین شکل کنونی تغییر کرده است.
مثلا کلمه «عُمَر» سبب علمیت را داراست و نیازمند عامل دیگریست. بنابرین فرض می کنیم که این کلمه در اصل «عامِر» بوده که به «عُمَر» تغییر کرده است. مثال دیگر «زُفَر» است که در اصل «زافِر» بوده است.

«نکته»
همانطور که توضیح دادیم اسم غیر منصرف نیازمند دو عامل از عوامل منع صرف است.
اما اینگونه نیست که هر عاملی بتواند در کنار عامل دیگر قرار بگیرد و موجب غیر منصرف شدن یک اسم شود. بلکه برخی عوامل با برخی جمع می شوند و با برخی دیگر جمع نمی شوند.
با توجه به این نکته میگوییم که عامل «عدل تحقیقی» بل عامل «وصف» جمع می شود.
در کلمات «ثُلاث»و«مَثلَث»و«أُخَر» دو عامل «عَدل تحقیقی»و«وصفیت» در کنار هم قرار گرفته اند و موجب غیرمنصرف شدن اسم گردیده اند.
اما عامل «عدل تقدیری» با عامل «علمیت» جمع می شود. در کلمات «عُمَر»و «زُفَر» دو عامل «عدل تقدیری» و «علمیت» جمع شده اند و این اسم ها را غیرمنصرف کرده اند.
در عین حال هیچ کدام از عوامل «عدل تحقیقی» و «عدل تقدیری» با عامل «وزن الفعل» جمع نمی شوند.

بازدیدها: 3

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *