نقش ترکیبی من وما درجمله

نقش ترکیبی “من” و “ما” در جمله

«من» و «ما» در سه نوع استفهامی، موصولی و شرطی می باشند و چون اسم هستند قطعاً نقش و إعراب دارند. از طرفی می دانیم که حالت های إعرابی اسم از سه حال خارج نیست ؛ یا در حالت رفع است (یعنی مرفوع است) یا در حالت نصب و یا در حالت جرّ. اگر این دو واژه در ابتدای جمله بیایند و هیچ حرف و کلمه ای قبل از آن ها نباشد حالت جرّی کنار می رود و فقط دو حالت إعرابی رفع و نصب می ماند. حالا در ادامه به طور کلی مواردی از این دو واژه را بررسی می کنیم:

          ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌  «ما» ی استفهامی

①اگر بعد از مای استفهامی،” فعل لازم ” یا “جارّ و مجرور” و یا “ظرف” بیاید، «ما» مبتدا است و محلاً مرفوع:
۱فعل لازم بعد از ما : ما حَدَثَ؟ : (چه چیز اتفاق افتاد؟) ۲ جار و مجرور بعد از ما : ما فی المَحفَظَةِ؟ : (چه چیز در کتاب است؟)
۳_ ظرف بعد ما : ما عندَه؟ : (چه چیز نزد اوست؟)
(چون مثلا در جواب می گوییم فی المحفظةِ کتابٌ یا عندَه قَلَمٌ از این جهت «ما» در نقش مبتدا است)

➁ اگر بعد از ما یک اسم معرفه بیاید «ما» در نقش خبر است و محلاً مرفوع.
ما هذا؟: این چیست؟
ما الخَبَرُ؟ چه خبر؟
و….
(چون در جواب مثلاً می گوییم هذا کتابٌ / الخبَرُ مَجیءُ أبی. و «ما» برای پرسش از آن ها آمده است در نتیجه در همان نقش به حساب می آید)

➂ اگر بعد از «ما» فعل متعدّی بیاید دو صورت دارد :
الف) یا همراه آن فعل متعدّی مفعول به نمی آید که در این صورت «ما» مفعول به و محلاً منصوب است.
ما حَفِظتَ: چه چیز را حفظ کردی؟ (ما: مفعول به)

ب) یا مفعول به بعد از فعل متعدی می آید که در این صورت «ما» مبتدا و محلاً مرفوع است.
ما فَعَلتَه: چه کار کردی ؟ (ما: مبتدا و مرفوع محلاً)

                ‌ ‌     ‌ «ما»ی شرطیه

① «ما» مبتدا و محلاً مرفوع است هنگامی که :
۱ _ اگر فعل شرط لازم باشد .
۲ _ اگر فعل شرط متعدّی باشد و همراه فعل، مفعول به هم آمده باشد
ما تزرَعهُ تحصَد: هرآنچه بکاری، درو می کنی

➁ «ما» مفعول به و محلاً منصوب است هنگامی که
۱_اگر فعل شرط، متعدی باشد و مفعول به آن مذکور نباشد :
ما تَقرأ أقرأ: هرچه بخوانی می خوانم

                   ‌  «ما» ی موصولی

مای موصولی که در ابتدای جمله می آید همیشه در نقشمبتدا است و محلاً مرفوع: ما عندَکَ نادِرٌ: آنچه نزد توست کمیاب است.

                        *********

«من» نیز همانند «ما» است و دقیقاً مانند موارد بالا نقش و إعراب دارد .

بازدیدها: 18

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *