اسباب منع صرف(۳)(تانیث)


«منصرف وغیرمنصرف»

اسباب منع صرف(٣)_تانیث
یکی دیگر از اسباب غیرمنصرف کردن اسم تانیث است.
اسم های مونث بر اقسام ذیل هستند :

١.تانیث لفظی
تانیث لفظی آنست که علامت تانیث در آن آشکار باشد که خود نیز اقسامی دارد:

الف) تانیث به تاء: مانند فاطمةو طلحة.
تانیث لفظی به تاء فقط با علمیت جمع می شود و در صورتی که اسم علم مونث باشد غیر منصرف خواهد بود.مانند:خديجة/فاطمة/نفیسة/شریفةکه اسم های علم برای زنان هستند. اما در صورتی که اسم مونث علم نباشد غیر منصرف نیست مانند:حدیقة(باغ،پارک).

ب) تانیث به الف مقصوره: مانند حُبلی وحَلوی.

ج) تانیث به الف ممدودة: مانند حَمراء و خَضراء.
تانیث به الف مقصوره و ممدوده برای غیرمنصرف کردن اسم نیازمند وجود عاملی دیگر نمی باشند.
به تعبیر دیگر این دو عامل از عواملی است که خود به تنهایی قائم مقام دو سبب هستند و کار دو سبب را انجام می دهند.
گاه از این قائم مقامی الف مقصوره و ممدوده اینگونه تفسیر می شود که این نوع تانیث خود تاویل به دو سبب برده می‌شود: ١.تانیث ۲.لزوم و ضرورت تانیث.
مقصود از لزوم تانیث آنست که علامت تانیث از این اسماء جدا نمی شود مثلا گفته نمی شود: «حُبل» یا «حَمر».

۲.تانیث معنوی
تانیث معنوی در جایی است که هیچ علامت تانیثی در اسم مونث ظاهر نباشد مانند: زینب و مریم. این دو اسم مونث هستند اگرچه هیچ علامت تانیثی ندارند.
تانیث معنوی نیز مانند تانیث لفظی به تاء با علمیت جمع می شود. بنابراین در صورتی که اسم علم، مونث معنوی باشد نیز غیر منصرف است.

استثناء در تانیث معنوی
اسم علم مونث به تانیث معنوی با شرایط زیر می تواند منصرف باشد:

١.در صورتی که اسم عجمی نباشد.

٢.سه حرفی باشد.

٣.حرف وسط آن ساکن باشد.

با این شرایط چنین اسمی می تواند منصرف باشد اگرچه غیرمنصرف بودن آن نیز جایز است. مانند: «هِنْد» این کلمه اگرچه مونث و علم است چون نام یک زن است ولی به دلیل سه حرفی و ساکن الوسط بودن جایز است منصرف باشد.دلیل منصرف بودن اسم مونث با چنین شرایطی خفت و راحتی استعمال و تلفظ آنست.
اما در صورتی که اسم علم مونث سه حرفی و حرف وسط آن متحرک باشد غیر منصرف است مانند: کلمه «سَقَر».
همچنین با وجود سه حرفی بودن و ساکن الوسط بودن اسم اگر عجمی(غیرعربی) باشد نیز غیرمنصرف است مانند:دو اسم «ماه» و «جُور» که باوجود سه حرفی و ساکن الوسط بودن به دلیل اینکه عجمی هستند چرا که نام دو شهر در بلاد فارس بوده اند باز غیر منصرف هستند.

بازدیدها: 3

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *