مرفوعات/فاعل/قسمت ۲


علم نحو

مرفوعات

فاعل (٢)

احکام اسناد فعل به فاعل
هر فعلی نیاز به یک فاعل دارد. فعل به فاعل اسناد و نسبت داده می شود. اسناد فعل به فاعل احکامی دارد که به شرح ذیل است.

اسناد فعل به فاعل از جهت مفرد/تثنیه/جمع بودن

١. در صورتی که فعل در ابتدای جمله باشد یعنی جمله فعلیه باشد و فاعل اسم ظاهر باشد فعل همیشه به صورت مفرد می آید خواه فاعل مفرد، مثنی یا جمع باشد.
به مثال های زیر دقت کنید :

ذَهَبَ رَجُلٌ (مردی رفت)
یَذهَبُ رَجَلٌ (مردی می رود)

ذَهَبَ رَجُلانِ (دو مرد رفتند)
یَذهَبُ رَجَلانِ (دو مرد می روند)

ذَهَبَ رجالُ (مردان رفتند)
یَذهَبُ رجالٌ (مردانی می روند)

در این مثال ها چون فعل در ابتدای جمله آمده است و فاعل اسم ظاهر است در همه موارد واجب است فعل مفرد بیاید.

٢. در صورتی که فعل در ابتدای جمله نباشد و جمله اسمیه باشد و فاعل ضمیر باشد یا جمله فعلیه ولی فاعل ضمیر باشد در این صورت فعل به مقتضای مرجع ضمیر تغییر می کند.
اگر مرجع ضمیر مفرد باشد فعل مفرد می شود و اگر تثنیه یا جمع باشد فعل نیز تثنیه یا جمع می شود.
به مثال های زیر دقت کنید :

الرجلُ ذَهَبَ (مرد رفت)
الرجلُ یَذهَبُ (مرد می رود)

الرّجلانِ ذَهَبا (دو مرد رفتند)
الرجلان یَذهَبانِ (دو مرد می روند)

الرجال ذَهَبوا (مردان رفتند)
الرجال یَذهَبُونَ (مردان می روند)

در مثال اول ماضی و مضارع ضمیر «هو» در فعل مستتر است و به الرجل بر می گرد لذا فعل مفرد می شود.
در مثال دوم ماضی و مضارع فاعل ضمیر «ا» می باشد که به فعل متصل است و به «الرجلان» برمی گردد و موجب تثنیه شکل فعل شده است.
در مثال سوم ماضی و مضارع «و» فاعل و ضمیر است که به «الـرجال» برمی گردد و موجب جمع شکل فعل شده است.

بازدیدها: 3

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *