مرفوعات فاعل(قسمت ۴)


مرفوعات

فاعل (۴)

وجوب تقدیم مفعول بر فاعل
در چند مورد هست که واجب است مفعول بر فاعل مقدم شود:

١. در جایی که مفعول ضمیر متصل باشد و فاعل اسم ظاهر باشد. مانند: «أکرمني صديقي» (دوستم مرا احترام کرد).
در اینجا ضمیر متصل منصوبی «ي» به فعل وصل شده است و بر فاعل مقدم شده است.

٢. در جایی که فاعل محصور باشد مثلا در جایی که فاعل بعد از ادات حصر «الّا» بیاید. مانند: «ما نفع القومَ إلّا علي» (جز علي کسی به قوم نفع نرساند).
در اینجا «علی» که بعد از «الّا» آمده محصور است و مفعول که «القوم» است بر آن مقدم شده است.

٣. در جایی که ضمیر مفعول به فاعل متصل شود. مانند: آیه «و إذ ابتلی ابراهيمَ ربُّهُ بکلمات…» (چون که ابراهیم را خدایش امتحان کرد).
در اینجا ضمیر مفعول یعنی «ابراهیم» به فاعل یعنی «ربّ» متصل شده است و چون طبق قاعده عود ضمیر به کلمه مابعد خود جائز نیست اشتباه است که «ربّه» بر «إبراهيم» مقدم شود.
مثال‌ دیگر مانند اینکه بگوییم: «أدّبَ قاسماً أبُوهُ» (قاسم را پدرش ادب کرد). در اینجا اشتباه است گفته شود که «أدّبَ أبُوهُ قاسماً» زیرا در اینصورت ضمیر «أبُوهُ» به «قاسماً» بر می گردد که متأخر لفظی و رتبه ای می باشد و عود ضمیر به متأخر لفظی و رتبه‌ ای جائز نیست.

بازدیدها: 3

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *